Παραλίες της Ρόδου: Ξαπλώστρες – Νομιμότητα 1- 0
Η αυθαίρετη κατάληψη δημόσιου χώρου στις παραλίες της Ρόδου αποτελεί πλέον συστηματική πρακτική, ενώ η αδράνεια και η ανοχή των αρμοδίων υπηρεσιών απέναντί της εγείρει εύλογα ερωτήματα.
Το ισχύον νομοθετικό καθεστώς θέτει τρεις διαδοχικούς περιορισμούς για τα παραχωρούμενα τμήματα προς ανάπτυξη ομπρελοκαθισμάτων.
Πρώτος περιορισμός:
Το άρθρο 9 του Ν. 5092/2024 ορίζει ότι «το σύνολο των τμημάτων αιγιαλού και παραλίας που παραχωρούνται δεν μπορεί να καλύπτει περισσότερο από το 50% του εμβαδού ή του μήκους του μετώπου του διακριτού τμήματος». Δηλαδή από κάθε παραλία, η δημόσια αρχή δεν επιτρέπεται να παραχωρήσει σε επιχειρήσεις πάνω από το μισό της συνολικής της έκτασης ή του μήκους του μετώπου της. Το υπόλοιπο 50% πρέπει να παραμένει ελεύθερο, χωρίς καμία παραχώρηση.
Δεύτερος περιορισμός:
Το άρθρο 8 του παραπάνω νόμου αλλά και η ΚΥΑ 57878 ΕΞ 2024 στο άρθρο 2 ορίζουν ότι, μέσα στην ίδια την παραχωρημένη έκταση, η ανάπτυξη ομπρελών, ξαπλωστρών και λοιπού εξοπλισμού δεν μπορεί να υπερβαίνει το 60% του εμβαδού της ή το 30%, εφόσον πρόκειται για προστατευόμενο αιγιαλό ή παραλία. Δηλαδή ακόμα και μέσα στο τμήμα που έχει νομίμως παραχωρηθεί, το 40% (ή το 70% σε προστατευόμενες περιοχές) πρέπει να παραμένει ελεύθερο για πρόσβαση, διέλευση και ελεύθερη χρήση.
Τρίτος περιορισμός:
Το ίδιο άρθρο 8 του νόμου επιβάλλει επιπλέον την τήρηση ελεύθερης ζώνης πλάτους τουλάχιστον 4 μέτρων από την ακτογραμμή, εντός της οποίας απαγορεύεται οποιαδήποτε τοποθέτηση ομπρέλας, ξαπλώστρας ή άλλου εξοπλισμού, ανεξαρτήτως του αν τηρούνται τα προηγούμενα ποσοστά κάλυψης.
Επομένως:
Σε απλή παραλία: 50% (τι μπορεί να παραχωρηθεί) × 60% (τι μπορεί να καλυφθεί εντός αυτού) = 30% μέγιστη συνολική κάλυψη της παραλίας με ξαπλώστρες, με την επιπλέον προϋπόθεση ότι δεν εγκαθίστανται καθίσματα εντός της ζώνης των 4 μέτρων από την ακτογραμμή.
Αυτό σημαίνει ότι σε καμία περίπτωση, ανεξαρτήτως πόσων επιχειρήσεων δραστηριοποιούνται σε μια παραλία, το άθροισμα των ομπρελοκαθισμάτων δεν επιτρέπεται να καλύπτει πάνω από το ένα τρίτο της συνολικής της έκτασης, ούτε να εκτείνεται μέχρι το νερό. Ό,τι ξεπερνά αυτά τα όρια δεν είναι απλώς «πυκνή ανάπτυξη» αλλά παράβαση του νόμου.
Παραδείγματα από πολυσύχναστες παραλίες της Ρόδου
Παραλία Έλλη
- BAIA: Σύμφωνα με το mycoast δεν υφίσταται ενεργή σύμβαση παραχώρησης. Η επιχείρηση εμφανίζεται να καταλαμβάνει αυθαίρετα περίπου 2.200 τ.μ.
- RONDA: Υφίσταται ενεργή σύμβαση παραχώρησης για 497 τ.μ. Η πραγματική κατάληψη ανέρχεται σε περίπου 2.200 τ.μ. — σχεδόν τετραπλάσια της παραχωρημένης έκτασης, με πυκνή ανάπτυξη ομπρελών, ξαπλωστρών και τραπεζοκαθισμάτων.
- ΝΟΡ: Δεν υφίσταται ενεργή σύμβαση παραχώρησης σύμφωνα με το mycoast, ωστόσο καταγράφεται αυθαίρετη κατάληψη.
Παραλία Sunwing
– Καλάμι (γειτνιάζει με την πόλη, δημοφιλής σε μόνιμους κατοίκους)
Πλήρης κατάληψη της παραλίας με ποσοστό κάλυψης που υπερβαίνει το 90% καθιστώντας ουσιαστικά αδύνατη την ελεύθερη χρήση της παραλίας από τον οποιονδήποτε πολίτη.
Παραλία Antony Quinn
Μία από τις πιο προβεβλημένες παραλίες του νησιού. Παρά το γεγονός ότι δεν υφίσταται ενεργή σύμβαση παραχώρησης σύμφωνα με το mycoast, καταγράφεται πλήρης κατάληψη.
Μιλάμε για πλήρη αναστροφή του κανόνα: ο ελεύθερος δημόσιος χώρος, που έπρεπε να είναι ο κανόνας, έχει γίνει η εξαίρεση.
Σε ό,τι αφορά το θεσμικό πλαίσιο και τις αρμοδιότητες, παραθέτουμε αποσπάσματα της σχετικής νομοθεσίας του Ν.5092/2024:
Άρθρο 14. Υποχρεώσεις Δήμων.
Στ. Να ενημερώνουν άμεσα τις κατά τόπους Αστυνομικές Αρχές και Κτηματικές Υπηρεσίες, μέσω των εντεταλμένων οργάνων τους, σε περίπτωση διαπίστωσης καταπατήσεων ή αυθαίρετων παρεμβάσεων επί κοινόχρηστων χώρων, προκειμένου να ληφθούν μέτρα προστασίας.
Η. Να απομακρύνουν τα κινητά στοιχεία από χώρους αυθαίρετης κατάληψης αιγιαλού και παραλίας εντός της προθεσμίας της παρ. 7 του άρθρου 18 και να τα φυλάσσουν σε δικούς τους χώρους.
Άρθρο 18. Μέτρα προστασίας της κοινοχρησίας – Διοικητικά μέτρα
- Σε περίπτωση κατάληψης αιγιαλού και παραλίας χωρίς να υπάρχει σύμβαση παραχώρησης ή καθ’ υπέρβαση της σύμβασης παραχώρησης, η Κτηματική Υπηρεσία εκδίδει πράξη άμεσης απομάκρυνσης … Με την πράξη αυτή διατάσσεται η απομάκρυνση εντός 48 ωρών των κινητών στοιχείων που έχουν τοποθετηθεί επί του αιγιαλού και της παραλίας, ανεξαρτήτως του χρόνου που έγινε η κατάληψη.
- Σε περίπτωση οικονομικής δραστηριότητας σε αιγιαλό και παραλία που έχει καταληφθεί χωρίς να υπάρχει σύμβαση παραχώρησης, η Κτηματική Υπηρεσία ή ο οικείος Δήμος, μαζί με την πράξη απομάκρυνσης, εκδίδει και διακοπή λειτουργίας της επιχείρησης στον χώρο που έχει καταληφθεί. Με την κοινοποίηση της διαταγής σφράγισης και διακοπής λειτουργίας της επιχείρησης απαγορεύεται οποιαδήποτε οικονομική δραστηριότητα στον χώρο που έχει καταληφθεί και διακόπτεται από την ΑΑΔΕ η λειτουργία ταμειακής μηχανής που βρίσκεται εντός αυτού.
ΟΜΠΡΕΛΑ, Δίκτυο για την Προάσπιση του Δημόσιου Χώρου