Η Σουηδία, κάποτε γνωστή για την υποδοχή των μεταναστών, όχι μόνο έκλεισε τα σύνορά της την τελευταία δεκαετία, αλλά και η δεξιά κυβέρνησή της πληρώνει τώρα ορισμένους κατοίκους που έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό για να φύγουν, στο πλαίσιο μιας σκληρής στάσης απέναντι στη μετανάστευση, η οποία ελπίζει ότι θα τη βοηθήσει να εξασφαλίσει την επανεκλογή της αυτόν τον μήνα.
Καθώς οι χώρες σε όλη την Ευρώπη περιορίζουν τη μετανάστευση, η Σουηδία έχει κάνει μια από τις πιο δραστικές στροφές. Δέχτηκε 163.000 αιτούντες άσυλο το 2015 – ο δεύτερος υψηλότερος αριθμός κατά κεφαλήν στην Ευρώπη. Μέχρι το 2025, ο αριθμός αυτός είχε μειωθεί κατά 96%.
Από τις αρχές του 2026, η σουηδική κυβέρνηση συνασπισμού, η οποία ανέλαβε την εξουσία το 2022 με την υπόσχεση να μειώσει τη μετανάστευση και την εγκληματικότητα, προσφέρει σε όσους έχουν άδειες παραμονής από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης έως και 350.000 σουηδικές κορώνες (37.000 δολάρια) εάν εγκαταλείψουν τη χώρα.
Το σχέδιο παρακολουθείται στενά στο εξωτερικό και υποστηρίζεται έντονα από τους Σουηδούς Δημοκράτες, ένα ακροδεξιό κόμμα που βρίσκεται εκτός κυβέρνησης αλλά την υποστηρίζει στο κοινοβούλιο.
«Σας λείπει το Μογκαντίσου; Η επιχορήγηση επαναπατρισμού θα σας βοηθήσει να επιστρέψετε σπίτι», αναφέρει μια διαφήμιση, που πληρώθηκε από τους Σουηδούς Δημοκράτες σε ένα λεωφορείο και απευθύνεται σε Σομαλούς μετανάστες. Το ακροδεξιό κόμμα ξεκίνησε τις διαφημίσεις τον Ιούλιο στις δημόσιες συγκοινωνίες και σε περιοχές με μεγάλο αριθμό μεταναστών, καθώς ξεκινούσε η προεκλογική εκστρατεία για τις εκλογές. Αυτό και τα τρία κόμματα του κυβερνώντος συνασπισμού επιδιώκουν να σχηματίσουν μια τετραμερή κυβερνητική συνεργασία.
Η κυβέρνηση έχει δημοσιεύσει το πρόγραμμα σε πολλές γλώσσες στους ιστότοπούς της.
«Η βελτίωση της επαναμετανάστευσης βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα της κυβέρνησής μου», δήλωσε ο πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον. Το πρόγραμμα έχει προϋπολογισμό 1,3 δισεκατομμυρίων σουηδικών κορωνών.
Άλλα ευρωπαϊκά κράτη παρακολουθούν τη διαδικασία
Κυβερνήσεις και πολιτικά κόμματα σε όλη την Ευρώπη παρακολουθούν την εξέλιξη αυτή, καθώς ορισμένοι εξετάζουν τρόπους για την επιστροφή των ανθρώπων πίσω. Η αντιμεταναστευτική ρητορική έχει αυξηθεί από τότε που πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι, κυρίως Σύροι που εγκατέλειψαν τον πόλεμο, έφτασαν στην Ευρώπη το 2015. Αυτό έχει δώσει ώθηση στα δεξιά εθνικιστικά κόμματα, ωθώντας τις κυβερνήσεις να υιοθετήσουν ολοένα και πιο περιοριστικές μεταναστευτικές πολιτικές που επικεντρώνονται στην αποτροπή και τις επιστροφές.
Η Μέρι Καν-Χόχλοχ, βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με την AfD, το οποίο κέρδισε το 44% των ψήφων στις εκλογές του κρατιδίου στη Σαξονία-Άνχαλτ την Κυριακή, χαιρέτισε την σουηδική πρωτοβουλία.
«Δεδομένων των σημαντικών οικονομικών και κοινωνικών βαρών που αντιμετωπίζουν πολλές ευρωπαϊκές χώρες ως αποτέλεσμα των μεταναστευτικών πολιτικών μέχρι σήμερα, το ενδιαφέρον για αποτελεσματικά προγράμματα επιστροφής και επαναμετανάστευσης είναι πιθανό να συνεχίσει να αυξάνεται», δήλωσε στο Reuters σε email.
Ωστόσο, ο Μπραμ Φράους, διευθυντής του Κέντρου Μικτής Μετανάστευσης, ενός ερευνητικού φορέα, δήλωσε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι τέτοιου είδους προγράμματα προκαλούν σημαντική αύξηση στην εθελοντική μετανάστευση. «Αυτή είναι μια από εκείνες τις προτάσεις πολιτικής όπου αυτό δεν έχει καν σημασία, είναι κυρίως συμβολικό, αφορά το να σηματοδοτήσουν πόσο σκληρά είναι απέναντι στη μετανάστευση», είπε.
Μικρή απορρόφηση
Μέχρι στιγμής φέτος, 171 άτομα έχουν αποδεχτεί την προσφορά μετρητών για να φύγουν. Οι Σουηδοί Δημοκράτες θέλουν να επεκτείνουν την προσφορά και στους μετανάστες με σουηδική υπηκοότητα, εφόσον συμφωνήσουν να την ανακαλέσουν.
«Εκεί βρίσκονται οι μεγάλοι αριθμοί», δήλωσε ο Λούντβιγκ Άσπλινγκ, εκπρόσωπος του κόμματος για θέματα μετανάστευσης, επισημαίνοντας τους πολίτες που δυσκολεύονται να στηρίξουν οικονομικά τον εαυτό τους και μιλούν ελάχιστα σουηδικά.
Η αντιπολίτευση και οι ομάδες για τα πολιτικά δικαιώματα κατηγόρησαν τον Kristersson ότι το παρατραβάει και χαρακτήρισαν την πολιτική διχαστική.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις για τις εκλογές της 13ης Σεπτεμβρίου δείχνουν μια σχεδόν ισότιμη κατανομή μεταξύ της κυβέρνησης από τη μία πλευρά και των Σοσιαλδημοκρατών και της κεντροαριστεράς από την άλλη στη χώρα των 10,6 εκατομμυρίων κατοίκων, όπου 2 εκατομμύρια έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό.
Οι μετανάστες θέλουν να μείνουν
Στο εργατικό προάστιο της Στοκχόλμης, Σάτρα, δώδεκα μετανάστες έχουν συγκεντρωθεί σε ένα κοινοτικό κέντρο για να πιουν καφέ και να εξασκηθούν στα σουηδικά. Ανάμεσά τους είναι μια Σουδανή, δύο άτομα από περιοχές της Ουκρανίας που κατέχονται από τη Ρωσία, ένα άτομο που διέφυγε από τους Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν και ένας αντιφρονών από την Κίνα. Όλοι έχουν ακούσει για το κρατικό χρηματικό κίνητρο για να φύγουν. Κανείς δεν ενδιαφέρεται.
«Θέλω ελευθερία, να μπορώ να εργάζομαι και να ζω μια καλή ζωή», δήλωσε η Έλενα Ιμπραήμ, 42 ετών, από το Σουδάν. Διέφυγε από τον πρώην σύζυγό της και τη θρησκευτική καταπίεση πριν από οκτώ χρόνια. Τώρα, ξαναπαντρεύτηκε και εργάζεται ως καλλιτέχνης. «Δεν θα γυρίσω πίσω».
Ο Μαχμούντ Χάλφι, ιμάμης στο Τζαμί της Στοκχόλμης, το μεγαλύτερο της Σουηδίας, δήλωσε ότι το σχέδιο και η αντιμεταναστευτική ρητορική ήταν διχαστικά και προκάλεσαν άγχος στον μουσουλμανικό πληθυσμό της Σουηδίας.
Αυτοί που θα είχαν ευκαιρίες αν έφευγαν είναι οι υψηλά μορφωμένοι, όπως γιατροί ή καθηγητές, είπε. «Μπορούν να πάνε στο Λονδίνο ή στο Ντουμπάι… αλλά όσοι έχουν λιγότερη μόρφωση δεν έχουν άλλη επιλογή, δεν μπορούν να φύγουν». Η πολιτική, είπε, «δεν λύνει κανένα πρόβλημα. Ακόμα κι αν φύγουν μερικές χιλιάδες, έχει χειροτερέψει την κατάσταση για όσους πρέπει να μείνουν».
Δικαιώματα και απαιτήσεις
Η Σουηδία έχει επίσης αρχίσει να αυστηροποιεί άλλους κανόνες για τους μετανάστες – δεν χορηγεί πλέον άδειες μόνιμης διαμονής και υποχρεώνει τους μετανάστες να υποβάλουν εκ νέου αίτηση για αυτές μετά από τρία χρόνια.
Τον Αύγουστο, η κυβέρνηση ξεκίνησε τα πρώτα τεστ ιθαγένειας, υποχρεωτικά για όλους όσους υποβάλλουν αίτηση. Σε ένα συνεδριακό κέντρο της Στοκχόλμης, 900 μετανάστες εξετάστηκαν για τις γνώσεις τους σχετικά με τη Σουηδία, συμπεριλαμβανομένης της γραμμής διαδοχής της μοναρχίας και των διακοπών του μεσοκαλόκαιρου.
«Δεν ήταν τόσο δύσκολο», δήλωσε ο Κορνήλιος, 38 ετών, με καταγωγή από το Καμερούν, προσθέτοντας ότι η ιθαγένεια θα έφερνε ηρεμία.
«Η Σουηδία είναι ένα πολύ καλό μέρος. Είναι ασφαλές και υπάρχουν θέσεις εργασίας».
Ο υπουργός Μετανάστευσης Γιόχαν Φόρσελ δήλωσε στο Reuters ότι τα τεστ ήταν σημαντικά για την υπογράμμιση της αξίας της ιθαγένειας και ότι συνοδεύεται από δικαιώματα και απαιτήσεις.
«Αυτές είναι εξαιρετικά λογικές απαιτήσεις», είπε. «Αυτό που είναι παράλογο είναι ότι μέχρι τώρα μπορούσες να γίνεις πολίτης χωρίς να γνωρίζεις τίποτα για τη Σουηδία και χωρίς να μιλάς ούτε μια λέξη σουηδικά».
Πηγή: Reuters