Έτσι θα βοηθήσετε κάποιον που παθαίνει κρίση πανικού – Οι φράσεις που θα τον «ηρεμήσουν»

Η κρίση πανικού μπορεί να είναι μια έντονη και δύσκολη εμπειρία για το άτομο. Όταν συμβαίνουν κρίσεις πανικού, ίσως να νομίζετε ότι χάνετε τον έλεγχο, ότι παθαίνετε μια καρδιακή προσβολή ή ακόμα και ότι πεθαίνετε.

Αν κάποιος γνωστός σας παθαίνει μια κρίση πανικού, αυτός ή αυτή μπορεί να βιώσει υπερβολικό άγχος και να μην μπορεί να σκεφτεί καθαρά.

Μπορείτε να βοηθήσετε κάποιον που παθαίνει κρίση πανικού, κάνοντας τα εξής:

  • Μείνετε μαζί του/της και διατηρήστε την ηρεμία και ψυχραιμία σας
  • Ρωτήστε τον/την αν παίρνει κάποιο φάρμακο για την κατάστασή του/της και φροντίστε ώστε να το πάρει εκείνη τη στιγμή
  • Μετακινήστε το άτομο σε ένα ήσυχο μέρος
  • Μην κάνετε υποθέσεις σχετικά με το τι χρειάζεται το άτομο. Ρωτήστε το!
  • Μιλήστε μαζί του χρησιμοποιώντας μικρές, απλές προτάσεις
  • Να είστε “προβλέψιμοι”. Αποφύγετε τις εκπλήξεις και κάθε τύπου έντονη συμπεριφορά
  • Βοηθήστε το άτομο να μείνει ήρεμο, ζητώντας του να επαναλάβει μαζί σας μια απλή, φυσική κίνηση, όπως το να σηκώσει τα χέρια του πάνω από το κεφάλι
  • Βοηθήστε το άτομο να επιβραδύνει την αναπνοή του, μετρώντας μαζί του ήρεμα και σταθερά μέχρι το 10, παίρνοντας βαθιές και αργές αναπνοές

Είναι χρήσιμο όταν ένα άτομο βιώνει μια κρίση πανικού, να του λέμε πράγματα όπως:

  • “Μπορείς να το ξεπεράσεις όλο αυτό”
  • “Μπράβο, τα πας πολύ καλά. Είμαι περήφανος για σένα”
  • “Πες μου τι χρειάζεσαι τώρα”
  • ”Επικεντρώσου στην αναπνοή σου. Εστίασε στο τώρα, στο παρόν”
  • “Αυτό που αισθάνεσαι σε τρομάζει, το καταλαβαίνω, αλλά δεν είναι επικίνδυνο. Θα σου περάσει”

Ακολουθώντας αυτές τις απλές οδηγίες, μπορείτε να:

  • Μειώσετε το στρες του ατόμου σε αυτή την πολύ αγχωτική κατάσταση
  • Αποτρέψετε την κατάσταση από το να επιδεινωθεί
  • Βοηθήσετε το άτομο να ελέγξει όσο είναι δυνατόν μια κατάσταση σύγχυσης

————–

Κρίση Πανικού ή Κρίση Άγχους ;

Οι κρίσεις πανικού και οι κρίσεις άγχους αν και έχουν αρκετά κοινά χαρακτηριστικά, έχουν και κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που τις διαφοροποιούν. Οι κρίσεις πανικού γενικά είναι πιο έντονες από ότι οι κρίσεις άγχους και έχουν διαφορετική ένταση και διάρκεια.

Ποια είναι τα συμπτώματα ;

1. Συμπτώματα κρίσης πανικού

Οι κρίσεις πανικού έρχονται ξαφνικά, χωρίς προφανή αιτία .

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

  • Ταχυπαλμία (αυξημένοι καρδιακοί παλμοί)
  • Πόνο στο στήθος
  • Ζαλάδα ή σκοτοδίνη
  • Εξάψεις ή ρίγη
  • Ναυτία
  • Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα άκρα
  • Τρέμουλο
  • Σύντομη αναπνοή
  • Πόνο στο στομάχι
  • Εφίδρωση
  • Αίσθηση πνιγμού, δυσκολία στην αναπνοή

Οι άνθρωποι που βιώνουν κρίσεις πανικού ίσως επίσης:

  • Αισθάνονται ότι χάνουν τον έλεγχο
  • Αισθάνονται ένα ξαφνικό φόβο ότι θα πεθάνουν
  • Αισθάνονται απομονωμένοι από τον εαυτό τους

Τα συμπτώματα της κρίσης πανικού κορυφώνονται εντός 10 λεπτών, και στη συνέχεια σταδιακά υποχωρούν. Μετά από μια κρίση πανικού οι άνθρωποι αισθάνονται αγχωμένοι και ανήσυχοι για το υπόλοιπο της ημέρας.

2. Συμπτώματα κρίσης άγχους

Ενώ οι κρίσεις πανικού εμφανίζονται ξαφνικά,  τα συμπτώματα της κρίσης άγχους εμφανίζονται μετά από μια περίοδο υπερβολικής ανησυχίας.Τα συμπτώματα μπορεί να γίνουν έντονα μέσα σε λίγα λεπτά ή ώρες. Γενικά, είναι λιγότερο έντονη από ότι η κρίση πανικού.

Τα συμπτώματα της κρίσης άγχους περιλαμβάνουν:

  • Το άτομο τρομάζει πιο εύκολα
  • Πόνο στο στήθος
  • Ζαλάδα
  • Ξηρό στόμα
  • Κόπωση
  • Φόβο
  • Ευερεθιστότητα
  • Απώλεια συγκέντρωσης
  • Μυϊκό πόνο
  • Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα των άκρων
  • Ταχυπαλμία
  • Ανησυχία
  • Μικρές αναπνοές
  • Διαταραχές στον ύπνο
  • Αίσθηση πνιγμού
  • Ταραχή και αγωνία

Τα συμπτώματα του άγχους συνήθως διαρκούν περισσότερο από τα συμπτώματα της κρίσης πανικού.  Ίσως επιμένουν για μέρες, εβδομάδες ή μήνες.

Διαφορές μεταξύ κρίσεων πανικού και άγχους

Επειδή τα συμπτώματα είναι τόσο παρόμοια, είναι δύσκολο να διαχωρίσουμε τις κρίσεις πανικού και άγχους.

Κάποιες σημεία που μπορεί να βοηθήσουν είναι:

  • Οι κρίσεις πανικού συνήθως συμβαίνουν χωρίς αφορμή. Οι κρίσεις άγχους εμφανίζονται μετά από κάποιο επίμονο παράγοντα ή φόβο.
  • Τα συμπτώματα των κρίσεων πανικού είναι έντονα και προκαλούν αναστάτωση. Τα συμπτώματα των κρίσεων άγχους ποικίλουν σε ένταση από ήπια σε σοβαρή.
  • Οι κρίσεις πανικού εμφανίζονται ξαφνικά, ενώ τα συμπτώματα του άγχους γίνονται σταδιακά πιο έντονα με τις ώρες ή τις ημέρες.
  • Οι κρίσεις πανικού υποχωρούν μέσα σε λίγα λεπτά, ενώ τα συμπτώματα της κρίσης άγχους μπορεί να κρατήσουν για πολύ.

Ποιες είναι οι αιτίες ;

Οι κρίσεις άγχους και οι αναμενόμενες  κρίσεις πανικού μπορεί να σχετίζονται με:

  • Άγχος στη δουλειά
  • Κοινωνικό άγχος
  • Οδήγηση
  • Καφεΐνη
  • Αλκοόλ ή ναρκωτικά
  • Χρόνιες καταστάσεις ή χρόνιος πόνος
  • Φαρμακευτική αγωγή ή συμπληρώματα διατροφής
  • Φοβίες
  • Τραύμα του παρελθόντος

Παράγοντες κινδύνου

Τα άτομα είναι πιο πιθανό να βιώσουν κρίσεις πανικού εάν έχουν:

  • Μια αγχώδη προσωπικότητα
  • Άλλα θέματα ψυχικής υγείας, όπως κατάθλιψη, διπολική διαταραχή ή κάποια άλλη αγχώδη διαταραχή
  • Μέλη της οικογένειας με άγχος ή κρίσεις πανικού
  • Ένα χρόνιο πρόβλημα υγείας όπως ο θυρεοειδής, ο διαβήτης ή καρδιακή νόσος
  • Θέματα με το αλκοόλ ή εξάρτηση από ουσίες
  • Άγχος στην προσωπική και επαγγελματική ζωή
  • Έχουν βιώσει μια κατάσταση στρες, όπως το διαζύγιο ή η απόλυση, ο χωρισμός
  • Έχουν βιώσει ένα σημαντικό τραύμα στο παρελθόν
  • Είναι μάρτυρες ενός τραυματικού γεγονότος

Οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να παθαίνουν κρίσεις άγχους ή πανικού από ότι οι άνδρες.

Διάγνωση

Ένας ψυχίατρος μπορεί να διαγνώσει τις κρίσεις πανικού ή την αγχώδη διαταραχή. Για  την διάγνωση ο γιατρός συζητά τα συμπτώματα και τα γεγονότα της ζωής. Επίσης αξιολογεί τα ψυχολογικά συμπτώματα. Αν κριθεί απαραίτητο γίνεται και περαιτέρω αξιολόγηση, που περιλαμβάνει:

  • Σωματική εξέταση
  • Εξετάσεις αίματος
  • Εξετάσεις καρδιάς

Τι κάνουμε κατά τη διάρκεια μιας κρίσης άγχους ή πανικού ;

Οι ακόλουθες στρατηγικές μπορεί να βοηθήσουν:

  • Αναγνώριση της κατάστασης: αναγνωρίζουμε τα γνωστά συμπτώματα και διαβεβαιώνουμε τον εαυτό μας ότι σύντομα θα περάσουν.
  • Αναπνέουμε αργά και βαθιά: επικεντρωνόμαστε στην αναπνοή, μέχρι τα συμπτώματα να υποχωρήσουν.
  • Δοκιμάζουμε τεχνικές χαλάρωσης: ένα άτομο μπορεί να μάθει αυτές τις τεχνικές ώστε να μειώνει τα αισθήματα πανικού και άγχους.
  • Πρακτικές ενσυνειδητότητας (mindfulness): η ενσυνειδητότητα βοηθά τους ανθρώπους να μένουν συγκεντρωμένοι στο παρόν και είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη για όσους ανησυχούν για το μέλλον.

Τρόποι αντιμετώπισης

Οι τρόποι αντιμετώπισης περιλαμβάνουν:

  • Μια θετική στάση ζωής
  • Διαχείριση ή μείωση του άγχους
  • Ανακάλυψη αιτιών
  • Περιορισμό του αλκοόλ και της καφεΐνης
  • Υγιεινή διατροφή
  • 8 ώρες ύπνο το βράδυ
  • Καθημερινή σωματική άσκηση
  • Διάλειμμα κάθε μέρα για διασκεδαστικές δραστηριότητες
  • Εξάσκηση στον διαλογισμό, την yoga ή τις βαθιές αναπνοές
  • Δημιουργία ενός δικτύου υποστήριξης

Ιατρικές θεραπείες

Η  ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώριση των αιτιών και στην διαχείριση των συμπτωμάτων. Η θεραπεία στοχεύει στο να βοηθήσει τους ανθρώπους να δεχτούν το παρελθόν και να δουλέψουν για το μέλλον τους. Η ψυχοθεραπεία είναι ιδιαίτερα βοηθητική για την διαχείριση του άγχους και των κρίσεων πανικού.

Η φαρμακευτική αγωγή βοηθά;

Η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα στους ανθρώπους με σοβαρές και επαναλαμβανόμενες κρίσεις πανικού ή άγχους. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με την ψυχοθεραπεία ή μόνη της .

Ένας γιατρός μπορεί να συνταγογραφήσει:

  • Αγχολυτικά φάρμακα / Βενζοδιαζεπίνες
  • Αντικαταθλιπτικά
  • Άλλα φάρμακα

Συμπέρασμα

Οι κρίσεις άγχους και πανικού είναι διαφορετικές αλλά μοιράζονται κάποια κοινά συμπτώματα. Οι κρίσεις πανικού είναι συνήθως ξαφνικές και έντονες ενώ οι κρίσεις άγχους ακολουθούν μετά από παρατεταμένο άγχος. Οι κρίσεις άγχους και πανικού προκαλούν αναστάτωση, αλλά με συγκεκριμένες στρατηγικές μπορεί να μειωθεί η ένταση των συμπτωμάτων.

Όσο πιο σύντομα ζητήσει το άτομο βοήθεια, τόσο καλύτερα είναι τα αποτελέσματα. Mε την ψυχοθεραπεία μπορεί κανείς να μάθει να διαχειρίζεται το άγχος και επεξεργαστεί σε βάθος τα αίτια του άγχους και των κρίσεων πανικού, ώστε να τα αντιμετωπίσει ριζικά και μόνιμα. Το EMDR είναι μια ειδική τεχνική που επιτρέπει τη γρήγορη και αποτελεσματική αντιμετώπιση δύσκολων/τραυματικών βιωμάτων (όπως πένθος, χωρισμοί, ατυχήματα, κορωνοϊός, κα) που μπορεί να επιβαρύνουν ή να αποτελούν τη ρίζα του άγχους και των κρίσεων πανικού. Η ομοιοπαθητική και ο βελονισμός σε πολλές περιπτώσεις μπορούν να δώσουν τη λύση.

Dr. Αριστοτέλης Βάθης

Ψυχίατρος – Ψυχοθεραπευτής, Ομοιοπαθητικός, Βελονιστής – Βιοχημικός