Τα διακεκομμένα «κλικ» των φαλαινών φυσητήρων μπορεί να μοιάζουν ακατάληπτα στο ανθρώπινο αυτί, αλλά σύμφωνα με νέα μελέτη, ενδέχεται να αποτελούν ένα σύνθετο σύστημα επικοινωνίας που παρουσιάζει αξιοσημείωτες ομοιότητες με την ανθρώπινη γλώσσα.
Οι ερευνητές της μελέτης διαπίστωσαν ότι οι ήχοι των φυσητήρων δεν είναι απλώς επαναλαμβανόμενα «κλικ». Αντίθετα, φαίνεται να σχηματίζουν κάτι σαν «φωνήεντα», με τρόπο που θυμίζει την ανθρώπινη ομιλία. Οι φάλαινες επικοινωνούν μέσω μικρών σειρών κλικ, που ονομάζονται «codas», και μπορούν να αλλάζουν τη διάρκειά τους ή τον τόνο τους —κάνοντάς τους πιο ψηλούς ή πιο χαμηλούς— όπως συμβαίνει και σε ορισμένες ανθρώπινες γλώσσες, όπως τα μανδαρινικά, τα λατινικά και τα σλοβενικά.
Η δομή της επικοινωνίας τους παρουσιάζει «στενές αναλογίες με τη φωνητική και τη φωνολογία των ανθρώπινων γλωσσών, γεγονός που υποδηλώνει ανεξάρτητη εξελικτική ανάπτυξη», αναφέρει η μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «ProceedingsB». Οι φωνητικές εκφράσεις των φυσητήρων είναι «εξαιρετικά πολύπλοκες και αποτελούν ένα από τα πιο κοντινά παραδείγματα στην ανθρώπινη φωνολογία από όλα τα μελετημένα συστήματα ζωικής επικοινωνίας», προστίθεται.
Ένα φιλόδοξο πρόγραμμα
Τα ευρήματα αποτελούν την πιο πρόσφατη ανακάλυψη του Project CETI (Cetacean Translation Initiative), ενός οργανισμού που μελετά τις φάλαινες φυσητήρες ανοιχτά της Δομινίκας, επιχειρώντας να αποκωδικοποιήσει τα συστήματα επικοινωνίας τους.
Μέχρι τη δεκαετία του 1950, δεν ήταν καν σαφές στους επιστήμονες ότι οι φάλαινες φυσητήρες παράγουν ήχους. Όμως η σύγχρονη τεχνολογία, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, βοηθά πλέον στην αποκρυπτογράφηση της «γλώσσας» τους — αποκαλύπτοντας απρόσμενες ομοιότητες με την ανθρώπινη ομιλία.
«Πιστεύω ότι είναι άλλη μια στιγμή ταπεινότητας, ότι δεν είμαστε το μόνο είδος με πλούσια κοινωνική και πολιτισμική ζωή», δήλωσε ο Ντέιβιντ Γκρούμπερ, ιδρυτής του Project CETI.
«Αυτές οι φάλαινες μπορεί να μεταδίδουν πληροφορίες από γενιά σε γενιά εδώ και πάνω από 20 εκατομμύρια χρόνια. Εμείς τώρα απλώς αποκτούμε τα κατάλληλα εργαλεία και την επιθυμία να εξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούν και να δούμε την πολυπλοκότητα που υπήρχε πάντα», πρόσθεσε.
Η μελέτη των φαλαινών φυσητήρων είναι δύσκολη, καθώς βυθίζονται για έως και 50 λεπτά κυνηγώντας καλαμάρια και ανεβαίνουν στην επιφάνεια μόνο για περίπου 10 λεπτά. Ωστόσο, κοντά στην επιφάνεια «συνομιλούν» μεταξύ τους, σύμφωνα με τον Γκρούμπερ.
«Αν τις παρατηρήσετε, φέρνουν τα κεφάλια τους πολύ κοντά και κάνουν κλικ η μια στην άλλη. Είναι σαν να θέλετε να συζητήσετε ένα πολύ σύνθετο θέμα — δεν θα το κάνετε από τις δύο άκρες ενός γηπέδου ποδοσφαίρου», είπε.
Στα δικά μας αυτιά αυτή η επικοινωνία μοιάζει με ένα είδος κώδικα Μορς. Όμως, αφαιρώντας τα κενά μεταξύ των ήχων, οι ερευνητές εντόπισαν μοτίβα που μοιάζουν εντυπωσιακά με την ανθρώπινη ομιλία.
Ο γλωσσολόγος Γκάσπερ Μπέγκους από το Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ, που ηγήθηκε της μελέτης, δήλωσε ότι η πολυπλοκότητα αυτή ξεπερνά οτιδήποτε έχει παρατηρήσει σε άλλα ζώα όπως παπαγάλοι ή ελέφαντες.
«Έχουν πολύ διαφορετικό τρόπο ζωής από εμάς — επιπλέουν, κοιμούνται κάθετα, δεν είναι αγκυροβολημένα στη γη», είπε.
«Ωστόσο, συνειδητοποιούμε ότι υπάρχουν πολλά που μας ενώνουν. Έχουν γιαγιάδες, φροντίζουν τα μικρά των άλλων, γεννούν ομαδικά, κάνουν πολύ φασαρία κατά τη διάρκεια του τοκετού και ούτω καθεξής. Είναι μια τόσο μακρινή νοημοσύνη, αλλά από πολλές απόψεις πολύ οικεία» εξήγησε.
Η νέα μελέτη φέρνει πιο κοντά την πιθανότητα να κατανοήσουμε κάποτε πλήρως τις φάλαινες φυσητήρες — ίσως ακόμη και να επικοινωνήσουμε μαζί τους. Το Project CETI έχει θέσει ως στόχο να αποκωδικοποιήσει περίπου 20 φωνητικές εκφράσεις μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.
Η πλήρης κατανόηση της «γλώσσας» τους παραμένει μακροπρόθεσμος στόχος, αλλά όχι αδύνατος, σύμφωνα με τον Γκρούμπερ.
«Είναι απολύτως εφικτό. Έχουμε ήδη προχωρήσει πολύ περισσότερο απ’ όσο περιμέναμε. Αλλά χρειάζεται χρόνος και χρηματοδότηση. Προς το παρόν είμαστε σαν ένα δίχρονο παιδί, που λέει μόνο λίγες λέξεις. Σε λίγα χρόνια, ίσως να μοιάζουμε περισσότερο με ένα πεντάχρονο παιδί», κατέληξε ο ερευνητής.
Πηγή: Guardian
